Ngày đăng: 13:38 13/02/2026 - Lượt xem: 36
 |
Chuyên gia Tăng Trọng Hiếu - Phó Chủ Tịch Hội Đồng Khoa Học Ứng Dụng Công Nghệ Tự Động Hoá 1. DẪN NHẬP: Kỷ nguyên của Phẫu thuật Chính xác Trong dòng chảy của Cách mạng Công nghiệp 4.0, y tế thông minh (Smart Healthcare) không còn là khái niệm xa xỉ mà đã trở thành thước đo năng lực cạnh tranh quốc gia. Hệ thống robot Da Vinci (Intuitive Surgical, Mỹ) hiện đứng đầu thế giới về thị phần, đại diện cho đỉnh cao của sự kết hợp giữa cơ điện tử chính xác và trí tuệ nhân tạo. Tính đến năm 2023, trên toàn cầu đã có hơn 7.500 hệ thống Da Vinci được lắp đặt, thực hiện trên 12 triệu ca phẫu thuật (theo báo cáo tài chính của Intuitive Surgical, 2024). Tại Việt Nam, dù đã có những bước đi tiên phong, song việc phổ cập công nghệ này vẫn đang đứng trước những "nút thắt" mang tính hệ thống. 2. THỰC TRẠNG VÀ KHOẢNG CÁCH CÔNG NGHỆ Tại Việt Nam, các đơn vị như Bệnh viện Bình Dân, Chợ Rẫy hay hệ thống y tế tư nhân như Tâm Anh, FV đã bắt đầu vận hành robot Da Vinci đời mới (dòng Xi, X). Tuy nhiên, theo dữ liệu từ Decision Resources Group, mật độ robot phẫu thuật trên quy mô dân số tại Việt Nam vẫn thấp hơn đáng kể so với các nước trong khu vực như Thái Lan hay Singapore. |
Những rào cản mang tính nội tại:
|
3. CƠ HỘI CHIẾN LƯỢC: Nâng tầm vị thế Y tế Việt Nam Việc đầu tư vào robot phẫu thuật không chỉ đơn thuần là mua sắm thiết bị, mà là xây dựng một Hệ sinh thái Y tế Công nghệ cao. Liên hệ ngành Thể thao & Chỉnh hình: Thực trạng các vận động viên chuyên nghiệp Việt Nam phải sang Singapore hay Hàn Quốc để điều trị chấn thương dây chằng là một sự lãng phí nguồn lực ngoại tệ. Với độ chính xác của robot trong phẫu thuật ít xâm lấn, Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng các "Center of Excellence" về y học thể thao, không chỉ giữ chân khách hàng trong nước mà còn thu hút bệnh nhân từ khu vực Đông Nam Á (Medical Tourism). |
4. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP CHÍNH SÁCH TỪ GÓC ĐỘ TỰ ĐỘNG HÓA
Dưới góc nhìn của Hội đồng Khoa học Ứng dụng Công nghệ Tự động hóa, tôi xin đề xuất 4 trụ cột chiến lược:
|
4.1. Mô hình Hợp tác Công - Tư (PPP) và Quỹ Đầu tư Công nghệ Nhà nước cần đóng vai trò "bà đỡ" thông qua các gói tín dụng ưu đãi cho chuyển đổi số y tế. Việc thành lập Quỹ Đầu tư Công nghệ Y tế Quốc gia sẽ giúp giảm áp lực vốn ban đầu cho các bệnh viện tuyến tỉnh thông qua cơ chế thuê tài chính (leasing) hoặc liên doanh liên kết. 4.2. Mạng lưới Điều phối Robot Vùng Tránh tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí. Cần xây dựng mô hình "Hub-and-Spoke": Các trung tâm lớn (Hub) sở hữu hệ thống robot sẽ hỗ trợ chuyên môn từ xa cho các tuyến vệ tinh thông qua nền tảng 5G và Tele-surgery (Phẫu thuật từ xa) – một xu hướng đã được chứng minh tính hiệu quả trong nghiên cứu của Marescaux et al. về phẫu thuật xuyên Đại Tây Dương. 4.3. Thí điểm BHYT dựa trên Hiệu quả (Value-based Healthcare) Đề xuất Bộ Y tế thí điểm thanh toán BHYT cho phẫu thuật robot đối với một số mặt bệnh nan y (như ung thư tiền liệt tuyến, ung thư trực tràng). Việc giảm thời gian nằm viện (giảm 2-3 ngày so với mổ hở) và giảm biến chứng hậu phẫu thực chất là một cách tiết kiệm ngân sách y tế trong dài hạn. |
 |
4.4. Chuẩn hóa Đào tạo và Chuyển giao Công nghệ
Hội đồng Khoa học khuyến nghị xây dựng Trung tâm Mô phỏng & Đào tạo Robot Quốc gia. Đây sẽ là nơi cấp chứng chỉ chuẩn hóa, đồng thời thực hiện các nghiên cứu R&D về phần mềm hỗ trợ phẫu thuật, tiến tới nội địa hóa một số phần linh kiện phụ trợ trong tương lai.
5. KẾT LUẬN:
Robot Da Vinci là biểu tượng của sự tinh hoa trong tự động hóa y khoa. Để công nghệ này không dừng lại ở mức "trình diễn" tại các bệnh viện lớn, Việt Nam cần một quyết tâm chính trị mạnh mẽ và một lộ trình tài chính minh bạch. Khi đó, chúng ta không chỉ cải thiện sức khỏe giống nòi mà còn khẳng định vị thế của y học Việt Nam trên bản đồ thế giới.
Tài liệu tham khảo chính:
